ΝΟΜΟΣ ΑΡΓΟΛΙΔΑΣ

ΑΡΓΟΣ

Πληθυσμός (κατά την απογραφή 2021): 21.891

Πηγή φωτογραφίας: https://www.tolo.gr/

Ιστορία

Άργος: Από τη Νεολιθική Εποχή έως το Νεοελληνικό Κράτος

Η Πολιτική Εξέλιξη του Άργους: Από τη Μοναρχία στη Δημοκρατία (6000 π.Χ. - 1830 μ.Χ.)

Το Αρχαίο Θέατρο Άργους με φόντο την πόλη

-Η Μυθική και Προϊστορική Εποχή αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της ιστορίας του Άργους, το οποίο αναγνωρίζεται ως η αρχαιότερη συνεχώς κατοικούμενη πόλη της Ευρώπης, με ίχνη κατοίκησης στους λόφους της Λάρισας να φτάνουν έως και τη Νεολιθική Εποχή (περίπου 6000 π.Χ.). -Οι πρώτοι κάτοικοι θεωρούνται οι αυτόχθονες Πελασγοί. Η ονομασία Άργος Πελασγικόν και το όνομα της ακρόπολης, Λάρισα, έχουν πελασγική προέλευση, υποδηλώνοντας συνεχή παρουσία πριν την έλευση των ελληνικών φύλων. -Η πόλη εισέρχεται στη μυθική της ακμή με τον Ίναχο, γιο του Ωκεανού και της Τηθύος, ο οποίος θεωρείται ο πρώτος μυθικός βασιλιάς του Άργους (περίπου 2000 π.Χ.). Σύμφωνα με την παράδοση, ήρθε από την Αίγυπτο και έδωσε το όνομά του στον ποταμό της περιοχής. Επί της βασιλείας του, η πόλη γνώρισε μεγάλη ακμή. -Τον διαδέχθηκε ο γιος του, Φορωνέας, ο οποίος είναι κεντρική μορφή. Ο Φορωνέας λατρευόταν ως ο ιδρυτής της πόλης και ο άνθρωπος που συγκέντρωσε τους διασκορπισμένους κατοίκους και τους δίδαξε να ζουν σε οργανωμένη κοινότητα – το Φορωνικό Άστυ, που συχνά αναφέρεται ως η πρώτη πόλη στην ιστορία. -Η βασιλική γραμμή συνεχίζεται με τον Δαναό, δίδυμο αδελφό του Αιγύπτου, ο οποίος κατέφυγε στο Άργος (περίπου 16ος αιώνας π.Χ.). Ο Δαναός φέρεται να εισήγαγε τη γνώση του φρεατίου και της ναυπηγικής, ενώ το όνομά του έδωσε στην περιοχή το προσωνύμιο Δαναών γη. Από αυτόν, οι κάτοικοι της περιοχής, αλλά και όλοι οι Έλληνες, έλαβαν το όνομα Δαναοί. -Το Άργος καθίσταται πλέον ένα ισχυρό μυκηναϊκό κέντρο, γενέτειρα και κοιτίδα ηρώων του πανελληνίου. Η μυθολογία συνδέει άμεσα το Άργος με τον Περσέα (ο οποίος αργότερα φέρεται να ίδρυσε τις Μυκήνες) και τον Ηρακλή. Η συμμετοχή του Άργους στον Τρωικό Πόλεμο υπό την ηγεσία του βασιλιά Διομήδη επιβεβαιώνει τη δύναμη και την αίγλη του κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού. -Με την κάθοδο των Δωριέων (τέλη 12ου αιώνα π.Χ.), το Άργος αναδεικνύεται στο κέντρο του Ελληνισμού, ιδρύοντας το «μέγα Αργείον κράτος». Ο Τήμενος των Ηρακλειδών γίνεται βασιλιάς και το Άργος μετατρέπεται στη μητρόπολη της δωρικής Αργολίδας, αντικαθιστώντας τις Μυκήνες ως βασιλική έδρα. -Στους κλασικούς χρόνους, το Άργος ήταν η κυριότερη αντίπαλος της Σπάρτης στην Πελοπόννησο, με αποκορύφωμα τη νίκη του βασιλιά Φείδωνα. Ωστόσο, μετά από ήττες (όπως η μάχη της Σηπίας), η δύναμή του μειώθηκε. -Η υιοθέτηση του δημοκρατικού πολιτεύματος στο Άργος γύρω στο 460 π.Χ. υπήρξε άμεση συνέπεια της καταστροφικής ήττας του από τη Σπάρτη στη Μάχη της Σηπείας (494 π.Χ.), η οποία αποδεκάτισε την τοπική αριστοκρατία και δημιούργησε ένα πολιτικό κενό που κάλυψε ο Δήμος της πόλης. -Αυτή η θεσμική αναμόρφωση οδήγησε το Άργος σε μια περίοδο πολιτικής ακμής, όπου ενίσχυσε την επιρροή του στην Αργολίδα, συμμαχώντας με την Αθήνα ως αντίβαρο στη σπαρτιατική ολιγαρχία. -Η αλλαγή του πολιτεύματος σηματοδοτήθηκε αρχιτεκτονικά με τη μεταφορά του κέντρου εξουσίας από την ακρόπολη στην Αγορά, όπου κατασκευάστηκε το Βουλευτήριο για τις συνεδριάσεις της Βουλής και διευρύνθηκε το Αρχαίο Θέατρο για να φιλοξενεί τις Εκκλησίες του Δήμου, καθιστώντας το έτσι κεντρικό όργανο της λαϊκής εξουσίας. -Η πόλη επέλεξε να διατηρήσει ουδέτερη στάση στους Περσικούς και στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, μια τακτική που αργότερα οδήγησε στην παρακμή της. -Από αυτή την περίοδο σώζονται η Αρχαία Αγορά, το Αρχαίο Θέατρο και τα ιερά του Απόλλωνος Δειραδιώτη και της Αθηνάς Οξυδερκούς στον λόφο της Ασπίδας. -Κατά τα Ρωμαϊκά χρόνια, το Άργος παρέμεινε μια δραστήρια πόλη, με την κατασκευή σημαντικών έργων και μνημείων που σώζονται μέχρι σήμερα (π.χ. οι Ρωμαϊκές Θέρμες). -Ο Χριστιανισμός πιθανόν κηρύχθηκε από τον Απόστολο Ανδρέα. Στα τέλη του 9ου αιώνα, Επίσκοπος της πόλης αναγορεύτηκε ο Άγιος Πέτρος, ο σημερινός Πολιούχος του Άργους. -Το Άργος πέρασε περιόδους αφάνειας, αλλά γνώρισε και ακμή, ειδικά μετά το 1189, όταν έγινε μητρόπολη. -Μετά το 1204, η πόλη δέχθηκε επιδρομές και κατακτήθηκε από τους Φράγκους, τους Βενετούς και τους Τούρκους. Η πόλη πέρασε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1463, με μια σύντομη περίοδο ανάκτησής της από τους Ενετούς (1686-1715). -Κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821, οι Τούρκοι της πόλης μετακινήθηκαν στο Ναύπλιο για ασφάλεια, ενώ το Άργος φιλοξένησε την Α' Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου (1821-1822) και αργότερα έγινε σημαντικό κέντρο του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. -Με την ίδρυση του νεοσύστατου Ελληνικού Κράτους (1830), ο Ιωάννης Καποδίστριας σχεδίασε την πολεοδομική οργάνωση του Άργους, με αποτέλεσμα την ανέγερση σημαντικών δημοσίων κτιρίων, όπως οι Στρατώνες του Καποδίστρια (αρχικά ενετικό νοσοκομείο, αργότερα στρατώνες, σήμερα Βυζαντινό Μουσείο και πολιτιστικό κέντρο).

Παραδόσεις

Άργος: Όψεις της Πολιτιστικής Παράδοσης – Γεωργία, Θρησκεία και Προσφυγική Κληρονομιά

Λαογραφία και Παράδοση του Άργους

-Η παράδοση του Άργους διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό από τη θέση του ως ιστορικό κέντρο και ως πλούσια αγροτική πεδιάδα. -Τα έθιμα του Άργους και της Αργολίδας χαρακτηρίζονται από ένα μοναδικό μείγμα της αγροτικής ζωής της πεδιάδας, της Ορθόδοξης παράδοσης και της πολιτιστικής κληρονομιάς που μετέφεραν οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας (ιδίως από την Κίο). -Λόγω της τεράστιας παραγωγής εσπεριδοειδών στην αργολική πεδιάδα, το πορτοκάλι ενσωματώθηκε στην εκκλησιαστική παράδοση. Στη Μονή Παναγίας Πορτοκαλούσας, κατά τον αγιασμό των υδάτων, ρίχνονται πορτοκάλια στη θάλασσα (ή σε κοντινή δεξαμενή) και στη συνέχεια διανέμονται στους πιστούς. Αυτή η πρακτική συνδέει τη θρησκευτική ευλογία με την ευφορία της γης και την αφθονία του καρπού που αποτελεί το βασικό εισόδημα της περιοχής. -Στη Νέα Κίο, διατηρείται ζωντανό το μοναδικό προσφυγικό έθιμο του «Πυροβολισμού» κατά τον Αγιασμό των υδάτων, όπου τενεκέδες πυροβολούνται και εύφλεκτα υλικά καίγονται πάνω στη θάλασσα, μια τελετουργία που μεταφέρθηκε από την Κίο της Μικράς Ασίας και συμβολίζει την κάθαρση και την εκδίωξη του κακού. -Το Καρναβάλι του Άργους (με τις ρίζες του να φτάνουν μέχρι την αρχαιότητα, καθώς η πόλη είχε παράδοση θεατρικών αγώνων) είναι γνωστό για τις παρελάσεις, τα γλέντια και τα σατιρικά δρώμενα που αναπαριστούν την καθημερινότητα και τις πολιτικές καταστάσεις. -Σε συνδυασμό με τα έθιμα του Δωδεκαημέρου, ορισμένα από τα οποία διατηρούνται, όπως τα Κάλαντα και τα πρωτοχρονιάτικα ποδαρικά, όπου δίνεται έμφαση στην ευχή για γονιμότητα της γης και πλούσια συγκομιδή· τονίζονται ο συνδυασμός της γεωργικής ζωής, της ιστορικής κληρονομιάς και των πολιτισμικών επιρροών που διαμόρφωσαν τη σημερινή παράδοση του Άργους. -Στους παραδοσιακούς χορούς και τη μουσική της Αργολίδας εντοπίζονται δωρικά, βλάχικα και σαρακατσάνικα στοιχεία, λόγω των μετακινήσεων πληθυσμών ανά τους αιώνες. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η πολιτιστική κληρονομιά που μετέφεραν οι πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία (κυρίως από την Κίο και την Καππαδοκία), εμπλουτίζοντας τα τοπικά μουσικοχορευτικά ακούσματα. -Στο Άργος και στα χωριά του Δήμου δραστηριοποιούνται πολλοί πολιτιστικοί και λαογραφικοί σύλλογοι. Στόχος τους είναι η διατήρηση και η διδασκαλία των παραδοσιακών χορών, των τραγουδιών και των τοπικών φορεσιών, κυρίως μέσω εκδηλώσεων και φεστιβάλ.

Τοπικά προϊόντα

Ο Πλούτος της Αργολικής Γης: Από τα Εσπεριδοειδή στο Παρθένο Ελαιόλαδο

Γεύσεις και Προϊόντα του Άργους

-Η περιοχή του Άργους, ευρισκόμενη στην καρδιά της εύφορης αργολικής πεδιάδας, έχει τεράστια παράδοση σε ποιοτικά αγροτικά προϊόντα. Η οικονομία και η γαστρονομική παράδοση της περιοχής βασίζονται σχεδόν εξ ολοκλήρου στον πρωτογενή τομέα. -Η αργολική πεδιάδα φημίζεται για τα εσπεριδοειδή, αλλά και για τα κηπευτικά της, με ορισμένα προϊόντα να έχουν ξεχωριστή αναγνώριση. Το Άργος είναι ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα παραγωγής πορτοκαλιών στην Ελλάδα. Τα πορτοκάλια (κυρίως ποικιλίες Ναβελίνα, Μέρλιν, Βαλέντσια) είναι εξαιρετικής ποιότητας και εξάγονται ευρέως. Παράγονται επίσης σημαντικές ποσότητες μανταρινιών και λεμονιών. -Ένα ξεχωριστό προϊόν της περιοχής είναι το Αργίτικο Πεπόνι. Αυτή η τοπική ποικιλία είναι ιδιαίτερα γνωστή και περιζήτητη, ενώ η καλλιέργειά του αποτελεί μακραίωνη παράδοση της περιοχής. Διακρίνεται για το επίμηκες σχήμα της, το έντονο άρωμα και το γλυκό, βαθύ πορτοκαλί χρώμα της σάρκας. -Η αγροτική παραγωγή του Άργους εκτός των εσπεριδοειδών περιλαμβάνει πλήθος ποιοτικών προϊόντων, με κυρίαρχη την ελαιοκαλλιέργεια, από την οποία παράγεται εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, κυρίως από την ανθεκτική ποικιλία Κορωνέικη, βασικό στοιχείο της μεσογειακής διατροφής. -Παράλληλα, τα Πράσα Άργους αποτελούν ένα παραδοσιακό προϊόν με μεγάλη φήμη, γνωστά για τη γλυκιά τους γεύση και το τρυφερό τους στέλεχος, όντας αναπόσπαστο συστατικό της τοπικής κουζίνας. -Την αγροτική εικόνα συμπληρώνει η σημαντική παραγωγή εποχικών φρούτων, όπως τα βερίκοκα, τα ροδάκινα και τα σταφύλια, καθώς και η έντονη καλλιέργεια της φράουλας τα τελευταία χρόνια, επιβεβαιώνοντας τον πλούτο της αργολικής γης. -Η αγροτική παραγωγή του Άργους συμπληρώνεται από σημαντική κτηνοτροφική δραστηριότητα, η οποία τροφοδοτεί την τοπική αγορά με ποιοτικά γαλακτοκομικά, όπως η εξαιρετικής ποιότητας φέτα, καθώς και παραδοσιακά τυριά όπως η μυζήθρα, το ανθότυρο και η γραβιέρα. -Στον τομέα της μεταποίησης, κυρίαρχο ρόλο έχουν τα παραδοσιακά ζυμαρικά —όπως οι χυλοπίτες και ο τραχανάς— που παράγονται σε τοπικά εργαστήρια με αγνά υλικά. -Τέλος, η αφθονία των εσπεριδοειδών και των φρούτων της αργολικής γης οδηγεί στην παρασκευή φημισμένων γλυκών του κουταλιού (κυρίως από νεράντζι, πορτοκάλι και περγαμόντο) και μαρμελάδων, ενώ η παράδοση περιλαμβάνει και την παραγωγή τοπικών κρασιών από ποικιλίες όπως το Αγιωργίτικο και αλλαντικών, όπως το λουκάνικο με πορτοκάλι.

Τουρισμός

Άργος: Η Συνάντηση της Αρχαίας Ιστορίας με τη Νεοκλασική Αρχιτεκτονική και το Περιβάλλον

Τα Αξιοθέατα του Άργους και της Αργολίδας

-Το Άργος, ως η αρχαιότερη πόλη της Ευρώπης, προσφέρει μια μοναδική πλειάδα ιστορικών μνημείων, ενώ η γεωγραφική του θέση το καθιστά ιδανικό ορμητήριο για τις κορυφαίες αρχαιολογικές τοποθεσίες της Αργολίδας. -Τα αρχαιολογικά αξιοθέατα του Άργους συγκεντρώνονται κυρίως γύρω από τους λόφους Λάρισα και Ασπίδα, πιστοποιώντας τη διαχρονική κατοίκηση της πόλης. -Στο πιο κεντρικό σημείο δεσπόζει το Αρχαίο Θέατρο, ένα από τα μεγαλύτερα της Ελλάδας με χωρητικότητα 20.000 θεατών, το οποίο, εκτός από παραστάσεις, φιλοξενούσε τις Εκκλησίες του Δήμου κατά τους δημοκρατικούς χρόνους. -Ακριβώς δίπλα του βρίσκεται η Αρχαία Αγορά, το διοικητικό και εμπορικό κέντρο, όπου ο επισκέπτης μπορεί να δει τα ερείπια του Βουλευτηρίου και των Ρωμαϊκών Θερμών. -Πάνω από την πόλη υψώνεται το επιβλητικό Κάστρο της Λάρισας, με τη σημερινή του μορφή να προέρχεται από Βυζαντινούς, Φράγκους και Βενετούς, προσφέροντας παράλληλα εκπληκτική πανοραμική θέα στην αργολική πεδιάδα, ενώ στον λόφο της Ασπίδας βρίσκονται λείψανα μυκηναϊκής ακρόπολης και το ιερό του Απόλλωνα. Τέλος, στους ιστορικούς Στρατώνες του Καποδίστρια στεγάζεται το Βυζαντινό Μουσείο, συμπληρώνοντας το χρονολογικό εύρος των ευρημάτων της πόλης. -Πέρα από την αρχαιολογική του κληρονομιά, το σύγχρονο Άργος προσφέρει μια ευχάριστη αστική εμπειρία, με επίκεντρο την Κεντρική Πλατεία (Αγίου Πέτρου), την καρδιά της πόλης, όπου δεσπόζει ο ομώνυμος καθεδρικός ναός και το άγαλμα του μυθικού βασιλιά Δαναού. -Η πόλη διατηρεί έντονη τη σφραγίδα της Καποδιστριακής περιόδου, εμφανή στον πολεοδομικό σχεδιασμό και στα πολυάριθμα νεοκλασικά κτίρια, όπως το ιστορικό Καλλέργειο και το Δημαρχείο, που είναι ιδανικά για έναν αρχιτεκτονικό περίπατο. -Την πολιτιστική ταυτότητα της πόλης συμπληρώνει η Δημοτική Αγορά, ένα αρχιτεκτονικό έργο του Ερνέστου Τσίλλερ του 1889, η οποία σήμερα φιλοξενεί ποικίλες εκδηλώσεις, αποδεικνύοντας τη διαρκή ζωντάνια του αστικού κέντρου. -Το Άργος είναι ιδανικό σημείο εκκίνησης για τρεις από τους μεγαλύτερους αρχαιολογικούς τόπους της Αργολίδας. Περίπου 15 λεπτά (οδικώς) βρίσκονται οι ιστορικές Μυκήνες και ο Αρχαιολογικός Χώρος των Μυκηνών· κέντρο του ένδοξου Μυκηναϊκού πολιτισμού και αναγνωρισμένο ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Εκεί τοποθετούνται η Πύλη των Λεόντων, ο Ταφικός Κύκλος Α και ο Θησαυρός του Ατρέα (Τάφος του Ατρέα). Σε πιο κοντινή απόσταση, περίπου στα 10 λεπτά από το Άργος, συναντάται ο Αρχαιολογικός Χώρος της Τίρυνθας, άλλο ένα σημαντικό μυκηναϊκό φρούριο, γνωστό για τα Κυκλώπεια Τείχη του, που σύμφωνα με τον μύθο χτίστηκαν από τον Πρωίτο με τη βοήθεια των Κυκλώπων. Τέλος, σε πιο μακρινή απόσταση, μπορεί να επισκεφθεί κανείς το διάσημο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, φημισμένο παγκοσμίως για την ακουστική του και το Ιερό του Ασκληπιού, το σημαντικότερο θεραπευτικό κέντρο του αρχαίου κόσμου. -Παρόλο που το Άργος δεν είναι παραθαλάσσια πόλη, η γεωγραφική του θέση στην καρδιά της Αργολίδας εξασφαλίζει εύκολη και γρήγορη πρόσβαση σε όμορφες ακτές για μπάνιο και φαγητό. Μόλις έξι χιλιόμετρα μακριά βρίσκεται η Νέα Κίος, το γραφικό επίνειο του Άργους, γνωστό για τις παραδοσιακές ψαροταβέρνες του. Λίγο πιο μακριά, οι Μύλοι αποτελούν ένα παραθαλάσσιο χωριό με γραφικούς υδρομύλους, ενώ το Κιβέρι προσφέρει μια όμορφη επιλογή παραθαλάσσιου θέρετρου. Τέλος, το Τολό, ένα από τα πιο γνωστά και οργανωμένα τουριστικά κέντρα της Αργολίδας, βρίσκεται σε μικρή απόσταση, αποτελώντας ιδανικό προορισμό για πιο κοσμοπολίτικες παραλίες.