Αξιοθέατα και Μουσεία της Κοζάνης
Τα σημεία ενδιαφέροντος της Κοζάνης
-Η Κοζάνη συνδυάζει ιστορικά μνημεία, φυσική ομορφιά και ζωντανή παράδοση, καθιστώντας την ιδανικό προορισμό για επισκέπτες που θέλουν και πολιτισμό και φύση.
-Εν μέσω της οικονομικής άνθησης που γνώρισε η πόλη, ιδρύθηκε τον 17ο αιώνα η Βιβλιοθήκη Κοζάνης, η οποία και παραμένει μια από τις σημαντικότερες της Ελλάδας. Η Σχολή Κοζάνης λειτούργησε από τον 17ο αιώνα και αποτέλεσε κέντρο μάθησης και διαφωτισμού.
-Το Ιστορικό-Λαογραφικό Μουσείο Κοζάνης στεγάζεται σε ένα παραδοσιακό τριώροφο αρχοντικό του 18ου αιώνα, το Αρχοντικό Βούρκα, στο κέντρο της πόλης το οποίο αποτελεί από μόνο του ένα αξιοθέατο. Το μουσείο ιδρύθηκε από τον Πολιτιστικό Σύλλογο "Η Κοζάνη" το 1982.
-Η συλλογή του, που καλύπτει μια ευρεία περίοδο από τα μέσα του 17ου αιώνα έως και τις αρχές του 20ού περιλαμβάνει μία σειρά από εκθέματα, όπως 1ον) ενδυματολογική συλλογή με παραδοσιακές φορεσιές της περιοχής, 2ον) λαογραφική συλλογή με γεωργικά εργαλεία, είδη οικιακής χρήσης και αντικείμενα καθημερινής ζωής, 3ον) ιστορική συλλογή με χάρτες, έγγραφα, όπλα και φωτογραφικό υλικό που τεκμηριώνουν την ιστορία της πόλης και, επίσης, 4ον) διαθέτει πλούσιο φωτογραφικό αρχείο, μια σημαντική συλλογή από εφημερίδες και περιοδικά, καθώς και μια βιβλιοθήκη με σπάνιους τόμους.
-Το Αρχαιολογικό Μουσείο Κοζάνης στεγάζεται σε ένα κτίριο του 19ου αιώνα, προς τη βόρεια πλευρά της πόλης, που κάποτε λειτουργούσε ως παλαιό Γυμνάσιο. Το μουσείο παρουσιάζει την ιστορία της ευρύτερης περιοχής της Κοζάνης, από την Προϊστορική εποχή μέχρι και τους Ρωμαϊκούς χρόνους.
-Οι συλλογές του περιλαμβάνουν ευρήματα από ανασκαφές σε διάφορες περιοχές του Νομού Κοζάνης, όπως 1ον) Λίθινα εργαλεία από την Παλαιολιθική και Νεολιθική εποχή, 2ον) Ευρήματα από προϊστορικούς οικισμούς (κεραμικά, ειδώλια), 3ον) Ευρήματα από ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς τάφους (κοσμήματα, αγγεία) και 4ον) Επιτύμβιες στήλες, νομίσματα, αγάλματα και άλλα αντικείμενα. Πρέπει να σημειωθεί πως ένα μεγάλο μέρος των ευρημάτων της περιοχής εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αιανής, το οποίο βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από την Κοζάνη.
-Δυτικά της πόλης, σε κοντινή απόσταση από το Δημοτικό Πάρκο, τοποθετείται το Μουσείο Σύγχρονης Τοπικής Ιστορίας. Αυτό το μουσείο είναι μια σχετικά νεότερη προσθήκη στα πολιτιστικά δρώμενα της Κοζάνης. Είναι αφιερωμένο στην πιο πρόσφατη ιστορία της πόλης και της ευρύτερης περιοχής, από την απελευθέρωση του 1912 μέχρι τις μέρες μας.
-Μέσα από πλούσιο υλικό, όπως φωτογραφίες, ντοκουμέντα, αρχεία και αντικείμενα, το μουσείο αναδεικνύει 1ον) την κοινωνική και οικονομική εξέλιξη της Κοζάνης, 2ον) τον ρόλο της πόλης στους Βαλκανικούς Πολέμους και τους Παγκόσμιους Πολέμους, 3ον) την ανάπτυξη της βιομηχανίας (ιδίως της ΔΕΗ) στην περιοχή και 4ον) πτυχές της καθημερινής ζωής και των αλλαγών που συντελέστηκαν κατά τον 20ο αιώνα.
-Η πόλη διαθέτει πολλά παραδοσιακά αρχοντικά, όπως το Αρχοντικό Λασσάνη και το Αρχοντικό Βούρκα, που μαρτυρούν την οικονομική ακμή της Κοζάνης κατά την Οθωμανική περίοδο.
-Σήμα κατατεθέν της πόλης αποτελεί ο Μητροπολιτικός Ναός του Αγίου Νικολάου. Αφιερωμένος στον πολιούχο της πόλης είναι άξιος επισκεψιμότητας για τις τοιχογραφίες, το ξυλόγλυπτο τέμπλο και το εντυπωσιακό καμπαναριό του με το ρολόι, που είναι το σύμβολο της Κοζάνης.
-Εντός του αστικού τοπίου ξεχωρίζουν η πλατεία Νίκης, στο κέντρο της πόλης, όπου στεγάζονται καφέ, εμπορικά καταστήματα και πραγματοποιούνται πολιτιστικές εκδηλώσεις, αλλά και η παλιά γειτονιά Σκ’ρκα με παραδοσιακά σπίτια και πλακόστρωτα σοκάκια.
-Εκτός αστικού τοπίου, άξια επισκεψιμότητας είναι η Λίμνη Πολυφύτου, μια τεχνητή λίμνη με εντυπωσιακό τοπίο, οπού επίσης βρίσκεται η μεγάλη γέφυρα των Σερβίων και προσφέρεται για βόλτα, ψάρεμα και άλλες δραστηριότητες. Επίσης, ένα ακόμη τοπίο άξιο επισκεψιμότητας είναι τα «Μπουχάρια-Νοχτάρια», που πρόκειται για ένα εντυπωσιακό γεωλογικό φαινόμενο στο Μικρόβαλτο, περίπου 35 χλμ. νότια της Κοζάνης. Είναι γεωμορφολογικοί σχηματισμοί που έχουν δημιουργηθεί από τη διάβρωση του εδάφους.