Γύθειο: Ταξίδι στην Ιστορία ενός Αρχαίου Λιμανιού
Από τη Μυθολογία στους Νεότερους Χρόνους: Η Ιστορική Διαδρομή του Γυθείου
-Το Γύθειο είναι μια πανέμορφη ιστορική κωμόπολη της Λακωνίας, χτισμένη αμφιθεατρικά στις πλαγιές του όρους Ακούμαρου. Αποτελεί το κύριο λιμάνι του Λακωνικού κόλπου και συνδυάζει νησιώτικη ατμόσφαιρα με την επιβλητική ομορφιά της Μάνης. Η ιστορία του Γυθείου είναι πλούσια και χάνεται στα βάθη των αιώνων.
-Η ιστορία του Γυθείου ξεκινά από τους μύθους. Η ονομασία του, σύμφωνα με τον αρχαίο γεωγράφο Παυσανία, σημαίνει "Γη των Θεών" (Γύη + θεός), καθώς το μέρος ήταν αφιερωμένο στον Ηρακλή και τον Απόλλωνα, οι οποίοι, σύμφωνα με την παράδοση, φιλονίκησαν εκεί για τον ιερό τρίποδα των Δελφών.
-Το Γύθειο υπήρξε το σημαντικότερο λιμάνι και ναύσταθμος της αρχαίας Σπάρτης, που βρίσκεται 40 χιλιόμετρα βορειότερα. Η γεωπολιτική του σημασία το έκανε συχνά στόχο κατά τη διάρκεια των πολέμων, κάτι που αποδεικνύεται από δύο σημαντικά ιστορικά γεγονότα: α) Το 455 π.Χ., κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου, ο Αθηναίος στρατηγός Τολμίδης το πολιόρκησε, το κατέλαβε και το έκαψε και β) Το 370 π.Χ., ο Θηβαίος στρατηγός Επαμεινώνδας πολιόρκησε την πόλη για τρεις ημέρες.
-Η μεγαλύτερη ακμή της πόλης καταγράφεται κατά τη ρωμαϊκή περίοδο. Από το 195 π.Χ., το Γύθειο ανεξαρτητοποιήθηκε από τη Σπάρτη και έγινε η πρωτεύουσα του Κοινού των Ελευθερολακώνων, μιας συμμαχίας 24 πόλεων. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το Γύθειο εξελίχθηκε σε πλούσιο εμπορικό και βιοτεχνικό κέντρο. Μάλιστα, ο πληθυσμός του εκτιμάται ότι έφτασε τις 25.000 κατοίκους.
-Η ιστορική αυτή περίοδος έληξε απότομα με τον καταστροφικό σεισμό του 375 μ.Χ., ο οποίος προκάλεσε την καταβύθιση τμημάτων της αρχαίας πόλης. Κατά την εποχή της Ενετοκρατίας και της Τουρκοκρατίας αναπτύχθηκε ξανά ως παραθαλάσσιο λιμάνι, ενώ στην Επανάσταση του 1821 το Γύθειο αποτέλεσε σημαντική ναυτική βάση των Μανιατών.
-Το Γύθειο άρχισε να αναπτύσσεται ξανά στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, αποκτώντας έναν αστικό χαρακτήρα. Τα νεοκλασικά κτίρια που κοσμούν την προκυμαία χτίστηκαν εκείνη την εποχή, αναδεικνύοντας τον εμπορικό του ρόλο.