Ταξίδι στη Γη των Ηρώων: Αξιοθέατα και Προορισμοί γύρω από τη Σπάρτη
Σπάρτη και Λακωνία: Μια Περιήγηση στα Αξιοθέατα και τη Φύση
-Βόρεια της σύγχρονης πόλης της Σπάρτης βρίσκεται ο ευρύτερος Αρχαιολογικός Χώρος της αρχαίας πόλης, γνωστός ως Αρχαία Ακρόπολη της Σπάρτης καθώς τα ερείπια της βρίσκονται στο σημείο. Παρόλο που δεν υπάρχουν επιβλητικά κτίσματα, περιλαμβάνει διάφορα μνημεία και ερείπια που διατηρούν την αίγλη τους, η οποία και παραμένει ανεξίτηλη στη διάρκεια των αιώνων, προσφέροντας στον χώρο μια μοναδική αίσθηση του ιστορικού μεγαλείου της περιοχής.
-Η αποκάλυψη των μνημείων του αρχαιολογικού χώρου της ακρόπολης έγινε με τις ανασκαφές της Αγγλικής Αρχαιολογικής Σχολής (1910 και εξής), οι οποίες ξανάρχισαν στις αρχές της δεκαετίας του 1990.
-Το πιο σημαντικό από τα ευρήματα αυτών των ανασκαφών είναι το Αρχαίο Ρωμαϊκό Θέατρο. Η κατασκευή του θεάτρου ξεκίνησε κατά την ελληνιστική περίοδο, πιθανόν γύρω στον 3ο αιώνα π.Χ. Ωστόσο, η σημερινή του μορφή οφείλεται κυρίως στις μεγάλες ανακατασκευές που έγιναν κατά τη ρωμαϊκή εποχή. Οι Ρωμαίοι έκαναν σημαντικές επεκτάσεις και προσθήκες, όπως το προσκήνιο, δίνοντας στο θέατρο την τελική του μορφή.
-Από τα μεγαλύτερα στην αρχαία Ελλάδα, με χωρητικότητα 16.000 θεατών, φιλοξενούσε θεατρικές παραστάσεις, μουσικούς αγώνες αλλά και για άλλες εκδηλώσεις, όπως μονομαχίες, καθώς η σκηνή του μπορούσε να μετακινηθεί. Το μέγεθος του το καθιστά να συγκρίνεται σε μεγαλείο την Επίδαυρο και της Μεσσήνης.
-Το θέατρο ήταν πραγματικά τεράστιο, κατασκευασμένο από λευκό μάρμαρο, συνδυάζοντας ελληνικά και ρωμαϊκά στοιχεία, και η αρχιτεκτονική του αντικατοπτρίζει τη σπουδαιότητα της Σπάρτης εκείνη την εποχή. Είχε την τυπική διάταξη με το κοίλο (τις κερκίδες, με άνοιγμα 140 μέτρα, που υποστηριζόταν από δύο αναλημματικούς τοίχους), την ορχήστρα (τον κυκλικό χώρο στο κέντρο, διαμέτρου 25 μ., στρωμένη με κόκκινες – λευκές μαρμάρινες πλάκες) και τη σκηνή.
-Στο υψηλότερο σημείο της Ακρόπολης της Σπάρτης, ακριβώς πάνω από το αρχαίο θέατρο βρισκόταν το Ιερό της Αθηνάς Χαλκιοίκου, ένα από τα σημαντικότερα, μακροβιότερα και πιο ιερά μέρη της αρχαίας Σπάρτης. Η στρατηγική του θέση το καθιστούσε ένα κεντρικό σημείο λατρείας και πολιτικής σημασίας.
-Η Αθηνά Χαλκίοικος (δηλαδή, "Αθηνά του Χάλκινου Οίκου") ήταν η πολιούχος θεά της Σπάρτης. Το προσωνύμιό της πιστεύεται ότι προήλθε είτε από το γεγονός ότι ο ναός της ήταν επενδυμένος με χάλκινες πλάκες, είτε από την ανθεκτικότητα του κτιρίου.
-Το Ιερό λειτούργησε για πολλούς αιώνες, από τον 8ο αιώνα π.Χ. μέχρι τον 2ο αι. μ.Χ. Ήταν τόπος θυσίας και τελετουργικών πομπών, ενώ θεωρούνταν και άβατο, δηλαδή προστάτευε όσους ζητούσαν εκεί άσυλο.
-Το Ιερό της Αθηνάς Χαλκιοίκου είναι συνδεδεμένο με ιστορικές αναφορές αναφέρεται σε πολλά αρχαία κείμενα. Για παράδειγμα, εκεί κατέφυγε ο νικητής της μάχης των Πλαταιών, ο Σπαρτιάτης στρατηγός Παυσανίας, όταν διώχθηκε ως προδότης. Οι Σπαρτιάτες, σεβόμενοι το άσυλο, τον άφησαν να πεθάνει μέσα στο ναό κλείνοντας τις πόρτες και αφαιρώντας τη στέγη.
-Στον δρόμο προς τον Αρχαιολογικό Χώρο, ακριβώς έξω από το Δημοτικό Στάδιο της Σπάρτης, βρίσκεται το Άγαλμα του Λεωνίδα και αποτελεί το πιο αναγνωρίσιμο σύμβολο της πόλης. Το άγαλμα απεικονίζει τον θρυλικό βασιλιά Λεωνίδα με την πολεμική του εξάρτηση. Είναι έργο του γλύπτη Βάγιελ Γεωργίου και δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1960. Στη βάση του είναι χαραγμένη η φράση "Μολών Λαβέ", η περίφημη απάντηση του Λεωνίδα στους Πέρσες. Το άγαλμα λειτουργεί ως σύμβολο του σπαρτιατικού πνεύματος και της ανδρείας.
-Το Αρχαιολογικό Μουσείο της Σπάρτης είναι ένα από τα παλαιότερα στην Ελλάδα και στεγάζεται σε ένα νεοκλασικό κτίριο του 19ου αιώνα. Η συλλογή του είναι πολύτιμη, καθώς παρουσιάζει την ιστορία της αρχαίας πόλης από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι την ύστερη ρωμαϊκή περίοδο.
-Το μουσείο είναι γνωστό για τη συλλογή ρωμαϊκών ψηφιδωτών, τα γλυπτά που βρέθηκαν στα ερείπια του Ιερού της Ορθίας Αρτέμιδος, και κυρίως για τις λακωνικές ταφικές στήλες που απεικονίζουν σκηνές από τη ζωή των Σπαρτιατών.
-Εκεί επίσης εκτίθεται το διάσημο άγαλμα Σπαρτιάτη οπλίτη του 5ου αι. π.Χ., το οποίο βρέθηκε κοντά στο Ιερό της Αθηνάς Χαλκιοίκου και έχει συσχετιστεί με τον βασιλιά Λεωνίδα. Είναι μαρμάρινο άγαλμα με χαρακτηριστικό πολεμικό ένδυμα και έχει θεωρηθεί εμβληματική απεικόνιση Σπαρτιάτη πολεμιστή.
-Το Μουσείο της Ελιάς και του Ελληνικού Λαδιού βρίσκεται στην καρδιά της Λακωνίας, μιας περιοχής με μακραίωνη παράδοση στην ελαιοκαλλιέργεια. Σε μία περιοχή που φημίζεται για την παραγωγή ελαιολάδου, το μουσείο αυτό είναι αφιερωμένο στην ιστορία του καρπού και του προϊόντος. Είναι ένα από τα ελάχιστα μουσεία στον κόσμο που εστιάζουν αποκλειστικά στην ιστορία της ελιάς.
-Η έκθεση του μουσείου είναι χωρισμένη σε δύο ορόφους: α) Τον Άνω Όροφο, όπου παρουσιάζεται η ιστορία της ελιάς στην Ελλάδα. Εκτίθενται απολιθωμένα φύλλα ελιάς 50.000-60.000 ετών από τη Σαντορίνη, αντίγραφα πινακίδων της Γραμμικής Β με τις πρώτες γραπτές αναφορές στην ελιά, καθώς και εκθέματα που δείχνουν τον ρόλο του λαδιού στη διατροφή, τον φωτισμό, τη φροντίδα του σώματος και τη θρησκεία· και β) τον Κάτω Όροφο, που είναι αφιερωμένος στην τεχνολογία παραγωγής του ελαιόλαδου. Εκτίθενται ακριβή αντίγραφα από προϊστορικά, ελληνιστικά και βυζαντινά ελαιοτριβεία, ένα εντυπωσιακό ξύλινο πιεστήριο, καθώς και μακέτες που αναπαριστούν τη λειτουργία των μηχανοκίνητων ελαιοτριβείων.
-Η ευρύτερη περιοχή της Σπάρτης προσφέρει πολλές δυνατότητες για όλα τα γούστα, από ιστορικές περιηγήσεις μέχρι δραστηριότητες στη φύση.
-Ο Μυστράς, η "νεκρή πολιτεία" της Πελοποννήσου, είναι ένας από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα και αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Η βυζαντινή καστροπολιτεία, κτισμένη στις πλαγιές του Ταΰγετου, λίγα χιλιόμετρα από τη σύγχρονη Σπάρτη, υπήρξε το τελευταίο μεγάλο κέντρο του Βυζαντίου πριν την Άλωση της Κωνσταντινούπολης.
-Στα αξιοθέατα περιλαμβάνονται το Παλάτι του Δεσπότη, ένα εντυπωσιακό συγκρότημα κτιρίων, το μοναδικό σωζόμενο βυζαντινό παλάτι· ένα πλήθος εκκλησιών και μοναστηριών με εξαιρετικές βυζαντινές τοιχογραφίες, όπως η Μητρόπολη (Άγιος Δημήτριος), όπου στέφθηκε ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, η Μονή Παντάνασσας, το μοναδικό κατοικημένο μοναστήρι του χώρου, η Οδηγήτρια και η Αγία Σοφία.
-Σε μια μικρή λοφοσειρά, περίπου 5 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Σπάρτης βρίσκεται το Μενελάειον είναι ένας από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους της Λακωνίας και αποτελεί ένα από τα ελάχιστα σπαρτιατικά μνημεία που συνδέονται άμεσα με ομηρικούς ήρωες.
-Το Μενελάειον ήταν ένα ηρώο, δηλαδή ένας χώρος λατρείας αφιερωμένος στον βασιλιά της Σπάρτης, Μενέλαο, και τη σύζυγό του, Ωραία Ελένη, τους πρωταγωνιστές του Τρωικού Πολέμου. Η λατρεία τους ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη στη Σπάρτη από τον 8ο αιώνα π.Χ.
-Οι ανασκαφές έδειξαν ότι το ιερό ιδρύθηκε τον 8ο αιώνα π.Χ. ως ένα απλό τέμενος, αλλά αργότερα επεκτάθηκε και οχυρώθηκε. Γύρω στο 420 π.Χ., χτίστηκε ένα νέο, μεγαλύτερο κτίριο με βωμό για τις θυσίες.
-Οι ανασκαφές στον χώρο έχουν φέρει στο φως πολλά ευρήματα, τα οποία μαρτυρούν την αδιάλειπτη χρήση του ιερού για πολλούς αιώνες. Βρέθηκαν πολλές επιγραφές που επιβεβαιώνουν ότι ο χώρος ήταν αφιερωμένος στον Μενέλαο και την Ελένη.
-Σήμερα, από το Μενελάειον σώζονται μόνο τα θεμέλια και κάποια αρχιτεκτονικά στοιχεία, ωστόσο διακρίνονται το περίγραμμα του ιερού και την περιοχή του βωμού.
-Ο Ταΰγετος, γνωστός και ως "βουνό των Πέντε Δακτύλων", είναι η ψηλότερη οροσειρά της Πελοποννήσου και αποτελεί ένα φυσικό σύνορο μεταξύ Λακωνίας και Μεσσηνίας. Ιδανικό για πεζοπορία και φυσιολατρικές δραστηριότητες.
-Η κορυφή του, ο Προφήτης Ηλίας (2.407 μ.), δεσπόζει πάνω από την κοιλάδα του Ευρώτα. Η οροσειρά διαθέτει μοναδικά τοπία, με βαθιά φαράγγια, πυκνά δάση με έλατα, μαυρόπευκα και καστανιές, καθώς και κρυστάλλινα νερά από πηγές.
-Στις πλαγιές του βρίσκονται γραφικά χωριά με παραδοσιακή αρχιτεκτονική, όπως η Αναβρυτή, το Καστόρι και το Γεωργίτσι, τα οποία αποτελούν ιδανικά ορμητήρια για εξορμήσεις.
-Η Μάνη είναι μια περιοχή με άγρια, επιβλητική ομορφιά και μια ιδιαίτερη πολιτιστική ταυτότητα. Η λακωνική Μάνη είναι γεμάτη από ιστορικά χωριά, σπήλαια, φάραγγια και εντυπωσιακές παραλίες. Η περιοχή διατηρεί έναν αυθεντικό χαρακτήρα και μια αίσθηση ότι ο χρόνος έχει σταματήσει.
-Αξιοθέατα όπως τα Σπήλαια Διρού, από τα πιο σημαντικά σπήλαια στον κόσμο, η Αρεόπολη, ιστορική πρωτεύουσα της Μάνης, το Λιμένι, ένα γραφικό παραθαλάσσιο χωριό και η Βάθεια, από τα πιο φωτογραφημένα χωριά της Ελλάδας.